Kolonoskopia to specjalistyczne badanie endoskopowe jelita grubego, które wymaga starannego przygotowania, w tym szczególnej diety. Skuteczność diagnostyczna badania zależy bezpośrednio od oczyszczenia jelit, dlatego właściwy plan dietetyczny stosowany przed kolonoskopią jest kluczowy dla uzyskania wiarygodnych wyników i uniknięcia powtarzania procedury #zrodla.
Dlaczego dieta przed kolonoskopią jest niezbędna?
Warunkiem skuteczności kolonoskopii jest całkowite oczyszczenie jelita z resztek pokarmowych, które mogłyby maskować zmiany na błonie śluzowej. Dieta ograniczająca błonnik działa poprzez redukcję zalegających resztek pokarmowych i pestek/ziaren, które mogą pozostawać w jelicie przez kilka dni oraz wydłużają pasaż jelitowy #zrodla. Stematyczne wprowadzanie ograniczeń dietetycznych minimalizuje ryzyko niedostatecznego oczyszczenia i sprzyja skuteczności badania.
Etapy diety przed kolonoskopią
Proces przygotowania obejmuje trzy główne fazy, które wprowadzane są stopniowo na około tydzień przed planowanym badaniem #zrodla:
Dieta lekkostrawna stosowana od 5-7 dni przed kolonoskopią polega na wykluczeniu tłustych, smażonych potraw, produktów bogatych w błonnik i pokarmów zawierających pestki oraz ziarna. Preferowane są chude mięso, biały ryż, makaron, jasne pieczywo, gotowane ziemniaki, gotowana marchew, jaja i chudy nabiał. Porcje posiłków powinny zostać zmniejszone, a sposób obróbki ograniczony do gotowania i duszenia #zrodla.
Dieta ubogoresztkowa wprowadzana na 2-3 dni przed badaniem wyróżnia się całkowitym wyeliminowaniem surowych warzyw i owoców oraz produktów pełnoziarnistych. Na tym etapie dozwolone są głównie produkty oczyszczone, a warzywa mogą być podawane wyłącznie w postaci gotowanej #zrodla. Wskazane jest unikanie ziaren, orzechów, nasion oraz innych trudno strawnych składników.
Dieta bezresztkowa/płynna obowiązuje na 1-2 dni przed badaniem. Opiera się wyłącznie na przezroczystych, klarownych płynach takich jak woda, słaba herbata, jasne soki oraz klarowny bulion. Ostatnim stałym posiłkiem powinno być lekkie śniadanie dzień przed badaniem, a w dalszej części dnia już tylko płyny #zrodla.
Dokładne ograniczenia i zalecenia dietetyczne
Podstawowym wymogiem jest eliminacja wszelkich produktów zwiększających objętość resztek jelitowych. Należy absolutnie wykluczyć produkty wysokobłonnikowe, takie jak pełnoziarniste pieczywo, kasze, większość owoców i warzyw, szczególnie tych z pestkami, np. truskawki, kiwi, winogrona czy pomidory. Niewskazane są także nasiona (sezam, chia, siemię), tłuste potrawy, czerwone mięso i napoje gazowane. To ograniczenie znacząco wpływa na efektywność oczyszczenia jelit i widoczność błony śluzowej podczas kolonoskopii #zrodla.
Dozwolone produkty obejmują chude mięso i ryby, biały ryż, jasne makarony, chude sery, gotowane ziemniaki oraz niewielkie ilości gotowanej marchewki. Wskazane są lecz bezbarwne i niewzdymające klarowne płyny: woda, buliony, słaba herbata, jasne soki bez miąższu, a także lekkie kisiele lub jasne galaretki #zrodla.
Płyny i preparaty wspomagające oczyszczenie jelit
Na dwa dni przed kolonoskopią należy spożywać większą ilość płynów, minimum 2 litry dziennie #zrodla. Ostateczne przygotowanie polega na stosowaniu preparatów przeczyszczających, takich jak roztwór PEG (np. Fortrans), gdzie zaleca się wypicie 3-4 litrów roztworu w tempie szklanka na 15-20 minut w dniu poprzedzającym badanie. Mechanizm działania obejmuje szybki pasaż wodnisty przez jelito, co skutkuje biegunką oczyszczającą #zrodla.
Niektóre leki, np. suplementy żelaza, należy odstawić minimum 4 dni przed badaniem z powodu ryzyka przebarwienia treści jelitowej. Równie ważne jest wstrzymanie się od przyjmowania jakichkolwiek pokarmów stałych na 12-15 godzin przed badaniem oraz od płynów na 4-6 godzin przed planowaną kolonoskopią #zrodla.
Indywidualizacja zaleceń i współpraca z lekarzem
Choć główne zasady przygotowania są uniwersalne, obecnie rekomenduje się diety ubogoresztkowe jako bardziej korzystne i łatwiej tolerowane od ścisłych diet płynnych. Każdy pacjent, zwłaszcza z przewlekłymi zaparciami lub chorobami przewodu pokarmowego, powinien omówić szczegóły diety oraz farmakoterapii z lekarzem, dostosowując plan do swoich indywidualnych potrzeb #zrodla. Złe przygotowanie grozi koniecznością powtórzenia badania i opóźnieniem diagnozy #zrodla.
Podsumowanie i najważniejsze wskazówki
Dieta przed kolonoskopią zaczyna się tydzień wcześniej dietą lekkostrawną, przechodzi w fazę ubogoresztkową na 3 dni przed oraz bezresztkową/płynną na ostatnie 1-2 dni. Kluczowe znaczenie ma całkowita eliminacja błonnika, pestek, produktów pełnoziarnistych, tłustych dań i ciężkostrawnych potraw. Odpowiednie nawodnienie oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących leków i preparatów przeczyszczających decyduje o skuteczności oczyszczenia jelit do badania #zrodla.
Źródła:
- https://www.doz.pl/czytelnia/a15933-Dieta_przed_kolonoskopia__o_czym_warto_wiedziec_Co_i_kiedy_mozna_jesc_przed_i_po_badaniu
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/dieta-przed-kolonoskopia-co-jesc-przed-kolonoskopia-a-z-czego-zrezygnowac/
- https://melitamedical.pl/blog/dieta-przed-kolonoskopia-co-nalezy-jesc-przed-badaniem-kolonoskopii
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/dieta-przed-kolonoskopia-jadlospis-krok-po-kroku/
- https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/artykuly-i-poradniki/kolonoskopia-wskazania-przygotowanie-i-przebieg-badania
- https://dietetykanienazarty.pl/b/dieta-przed-kolonoskopia/
- https://onkologia.opole.pl/wp-content/uploads/2022/03/KOLONOSKOPIA_-_OCO_-_SCHEMAT_PRZYGOTOWANIA_Dla_Pacjentow.pdf
- https://szpitalwrzesnia.pl/strona/index.php/dieta-przed-kolonoskopia
- https://www.wygodnadieta.pl/blog/dieta-przed-kolonoskopia
- https://www.wapteka.pl/porady/dieta-przed-kolonoskopia-co-mozna-jesc-a-czego-unikac-przygotowanie-do-badania/
Food-Trip.pl – portal o jedzeniu, które inspiruje i podróżach, które mają smak. Łączymy kuchnie świata, lokalne historie i dobre marki w jedną, smakowitą opowieść. Smakuj, podróżuj, inspiruj się!